Filip Kovačević: Maslinasto i zlatno (kolumna)

Da je danas živ Stendal i da piše o političkim previranjima u američkom političkom životu, kao što je nekad pisao o francuskom, za naslov svog poznatog romana, našao bi druge dvije boje. Crveno je za Stendala označavalo napoleonovsku armiju, a crno katoličku crkvu. Sve armije svijeta, uključujući i američku, su odavno promijenile boju svojih uniformi: crveno je postalo maslinasto. Sa druge strane, crkva je izgubila nekadašnju dominantnu političku moć. Pojava i razvoj kapitalizma postavili su industrijalce i bankare u prvi plan visoke politike. Crno je izblijedjelo, a njegovo mjesto je preuzelo zlatno.

Kulminaciju svoje političke moći maslinasto i zlatno u SAD-u upravo doživljavaju ovih dana. Izabrani predsjednik Donald Tramp, koji počinje svoj mandat 20. januara, intenzivno bira svoju vladu (predsjednički kabinet). Za najmoćnije pozicije koje se tiču nacionalne bezbjednosti i odbrane odabrao je sve do jednog vojna lica, penzionisane generale. A izabranici na ostalim ministarskim mjestima ne samo da su svi milioneri, nego ima i milijardera. Uz Trampa lično, milijarderi su na primjer i Vilbur Ros, nominovan za mjesto sekretara za trgovinu, Betsi DeVos, nominovana za sekretarku za obrazovanje, i Linda MekMahon, nominovana za sekretarku za mali biznis. Za njima malčice zaostaju jer im se bogatstvo mjeri (samo) u stotinama miliona dolara, nominovani državni sekretar Reks Tilerson i sekretar za trezor (ministar finansija) Stiven Mnučin. Naravno, svi oni moraju proći kroz proces saslušavanja u Senatu, ali, s obzirom da Republikanci imaju većinu, Tramp ne mora previše da strepi da njegov odabir najbližih saradnika i saradnica neće dobiti saglasnost.

U ovom trenutku, tumačenja značaja svega ovog mogu biti samo preliminarna. I pored toga, neke stvari su već kristalno jasne. Desila se pobuna u samom vrhu američke moći protiv profesionalnih političara, mešatara koji su godinama i decenijama prodavali svoje političke usluge vojno-industrijskom kompleksu. Zbog takvog načina djelovanja, kritička tvrdnja da SAD-om vlada vojno-industrijski kompleks je bila prvenstveno metaforička. Sada je ta metafora postala realnost. Vojnim krugovima i krupnom kapitalu je postalo preskupo da vladaju kroz plaćene posrednike, pa su direktno preuzeli vlast.

Ironično je da je pobuna protiv profesionalnih političara sa vrha koincidirala sa pobunom protiv istih, ali sa dna društvene hijerarhije. U toj ironiji političke istorije se može naći objašnjenje za činjenicu da milijardera Trampa fanatično podržavaju milioni amerikanaca koji jedva sastavljaju kraj sa krajem. Kao da ne mogu da vide da je isti sistem koji je njih osudio na vječnu bijedu pukog preživljavanja Trampu obezbjedio njegovo basnoslovno bogatstvo. Za ovu tragičnu iluziju radničke i srednje klase u velikoj mjeri je odgovorno i političko djelovanje savremene ljevice, posebno one sa socijaldemokratskim predznakom.

Socijaldemokratska ljevica, koju u SAD-u predvodi Demokratska partija, napustila je izvorne ljevičarske principe klasne borbe. Umjesto da joj težište bude na ekonomskim pravima potlačenih, ona se izgubila u lavirintu identitetske politike u kojoj se različite potlačene grupe sukobljavaju između sebe, a sistem tlačenja ostaje netaknut. Ljevica koja je nekad predstavljala sponu solidarnosti između svih naroda svijeta postala je zbog toga i geopolitički najmilitantnija na političkoj sceni, pa, bizarno, Trampovi generali ispadaju mirotvorci pored „boraca za ljudska prava“ među saradnicima Obame i Hilari Klinton.

U isto vrijeme, oni koji obećavaju drugačiju ljevicu i povratak izvornim principima, u odsudnom trenutku, odustaju, predaju se, prihvataju konformistički status kvo. Berni Sanders i Aleksis Cipras su dva nedavna žalosna primjera suštinske prevare svojih birača i svih iskrenih ljevičara širom svijeta. Jasno je da sa nepostojanim, a slatkoriječivim liderima ljevičarska priča ne može imati budućnost.

Sedamdeset godina je prošlo od publikovanja Manifesta komunističke partije do Oktobarske revolucije. Autentična ljevica mora imati višedecenijski plan djelovanja i biti organizaciono spremna za prihvat razočaranih birača svih postojećih političkih opcija.

Izvor: nezavisni nedjeljnik Monitor, 23.12.2016.